ROBOTISERING

BEN JIJ 'FIT FOR THE FUTURE'?

Tekst Ronald de Kreij Beeld Doon van de Ven, Jan Lankveld, AH, Jumbo

‘HET WERK IS ÉCHT ANDERS EN WE HEBBEN OOK MEER VERANTWOORDELIJKHEDEN’

Roël Linger.

Monique Lubbinge en zus Saskia.

Ron van de Laar.

Het was een feestelijke bijeenkomst, de opening in 2020 van het nieuwe, geautomatiseerde nationaal distributiecentrum van Jumbo in Nieuwegein. Dit was echter niet het eerste, en zeker niet het laatste DC waar robots het meeste werk uitvoeren in plaats van mensen. Wat betekent dit voor de medewerkers? Ben jij 'fit for the future'?

'Kilometers transportband, onbemande vorkheftrucks, eigenlijk alleen de folie wordt nog door mensenhandel van de pallet gehaald.' Het zakelijke nieuwsplatform Business Insider mocht in 2018 een kijkje nemen in het toen nog in aanbouw zijnde hypermoderne distributiecentrum van Albert Heijn in Zaandam en concludeerde: 'De verwerking van bijna het complete assortiment aan houdbare producten gebeurt mechanisch, dus met transportbanden, kunstmatige intelligentie en robots.'

Waar AH op dat moment nog honderd mensen per shift inzette, zouden dat er in het nieuwe DC nog dertig zijn. Volgens het supermarktbedrijf bleef er voor de vaste krachten voldoende werk over, maar dat gold niet voor de flexwerkers. 'Die zullen straks ander werk moeten vinden', aldus een zegsman.

AH-DC ZAANDAM

Roël Linger werkt al ruim dertig jaar op dat AH-DC in Zaandam. Net als veel andere vaste krachten heeft ook hij gekozen voor een nieuwe invulling van zijn baan. Waar hij voorheen werkte als heftruckchauffeur en als medewerker op de afdelingen ontvangst en expeditie, is hij tegenwoordig operator op het gemechaniseerde deel van het DC waar de houdbare producten worden verwerkt. Hij houdt 'de machine' in de gaten en stuurt hem als het ware aan. De uitzendkrachten werken vooral in het nog niet gemechaniseerde deel waar de versproducten worden verwerkt. En dan is er ook nog een deel waar de houdbare producten zoals voorheen op 'de oude manier', dus door mensen in plaats van robots, worden verwerkt.

‘Gelukkig maar’, zegt hij over dit laatste. ‘Het systeem is nog altijd wat storingsgevoelig en draait niet altijd optimaal. Maar loopt de boel eenmaal wel goed, dan weet je niet wat je ziet. Prachtig.’

Roël heeft voor zijn nieuwe functie een cursus van een week gevolgd. ‘Daarin vertellen ze je alles over de machine, de regels, de veiligheid en meer. Aan het eind volgt een examen en krijg je een certificaat.’

Of de robotisering ten koste is gegaan voor het werk van uitzendkrachten weet Roël niet. ‘Daar heb ik geen zicht meer op. Maar ik weet wel dat AH nog steeds geen mensen vast aanneemt. De werkgever klaagt wel dat er te weinig mensen zijn voor in de nacht, maar er komt ook niemand bij. Althans niemand die kan meedraaien als operator, en dat kan vanwege de specifieke kennis die hiervoor nodig is geen uitzendkracht zijn. Dus zeg ik: neem nou mensen aan!’

WEHKAMP-DC ZWOLLE

Eerder sloot Wehkamp één van haar twee distributiecentra. Namelijk die in Maurik. Alle werk gebeurt nu alleen nog in Zwolle. Uit Maurik is niemand van het personeel overgekomen. Dat was van tevoren bekend. De reisafstand was te ver. Maar de medewerkers hebben met steun van de FNV nog wel twee weken gestaakt voor een goed sociaal plan. Met succes.

‘Het picken in Zwolle is helemaal geautomatiseerd’, vertelt Monique Lubbinge over het distributiecentrum in Zwolle, dat zich bij de opening in 2015 kon beroepen op de eretitel 'grootste geautomatiseerde e-commerce distributiecentrum ter wereld'. ‘Het pick-apparaat OSR haalt de bakken uit hoge stellingen en brengt die naar de orderpickers. We hebben twintig pick-stations en die worden bemand door maar één persoon.’

‘We dachten dat we door de automatisering het werk konden gaan doen met alleen de vaste krachten en enkele tientallen uitzendkrachten’, vervolgt ze. ‘Maar die verwachting is niet uitgekomen. Het personeelsbestand is zelfs meer dan verdubbeld naar 1.400 mensen. Maar dat komt omdat Wehkamp mede door de coronapandemie groeit als kool. Dus groeien we ook in personeel, óók in vaste krachten. In december zijn zelfs nog 131 uitzendkrachten in vaste dienst gekomen. En we hebben er nog wel meer nodig.’

Moniek werkt nu 27 jaar bij Wehkamp; tegenwoordig op de afdeling retouren. Haar zus werkt trouwens ook op het DC in Zwolle. Ze zijn beiden kaderlid van FNV Handel. 'We zitten momenteel mede namens onze collega’s die lid zijn van de FNV in een werkgroep die met Wehkamp probeert te overleggen over deze en andere belangrijke thema’s op de werkvloer.’

Vreest ze dat de automatisering op termijn mogelijk ten koste zal gaan van haar baan? ‘Niet zolang Wehkamp zo verschrikkelijk hard blijft groeien’, zo besluit ze.

JUMBO-DC VEGHEL

Ron van de Laar werkt op het distributiecentrum van Jumbo in Veghel. Hoe kijkt hij naar het gigantisch grote, vrijwel volledig geautomatiseerde DC dat de supermarktketen in 2020 in Nieuwegein opende? ‘Jumbo is inmiddels zo groot geworden, dat het logistieke netwerk bijna uit zijn voegen barstte. Met de nieuwbouw in Nieuwegein kan Jumbo verder groeien zonder dat dit netwerk overbelast raakt. Zo’n DC kan vrijwel continu draaien en produceren in aantallen die een gewoon distributiecentrum ruimschoots overtreffen. Daar valt voor de gewone DC-werker niet tegen op te boksen, qua colli-aantallen.’

‘Hoewel zo’n 'fabriek' neerzetten een enorme sloot geld kost’, zo vervolgt hij, ‘moet Jumbo hierin wel mee. Uiteindelijk worden de kosten wel terugverdiend en levert het geld op vanwege de kostenbesparingen en hoge productiecapaciteit. Ook de concurrenten zitten overigens niet stil en investeren eveneens in geautomatiseerde DC’s, zoals Albert Heijn, Plus en Hoogvliet om er een aantal te noemen. Het zegt genoeg dat concurrent Deen de handdoek in de ring gooide en de keten te koop zette, omdat de investeringen in automatisering en online simpelweg te duur waren.’

Hij weet dat het voor Jumbo niet blijft bij één geautomatiseerd DC. ‘Momenteel wordt er pal achter het pand in Nieuwegein gebouwd aan een geautomatiseerd nationaal vers DC dat naar verwachting in 2024 live gaat. Dit betekent sluiting van het DC de Zuidkade in Veghel, de bakermat van Jumbo logistiek waar ook het hoofdkantoor aan vast is gebouwd. Voor mijn collega’s die daar werken dreigt mogelijk baanverlies. Want ik geloof niet dat er veel mensen mee zullen overgaan naar Nieuwegein. Allereerst vanwege de afstand, maar ook omdat het werk in een geautomatiseerd DC totaal anders is, veelal andere competenties vraagt en het werk waarvoor nog wel handen nodig zijn met minder mensen gedaan kan worden. Ik heb trouwens een rondleiding gehad in het nieuwe gemechaniseerde DC en dat is net science fiction. Dat mensen zoiets in elkaar kunnen zetten, echt knap, dat wel.’

Wat brengt de toekomst volgens hem? ‘Dat is ongewis. Maar zeker is wel dat automatisering en online business steeds belangrijker worden en dat het bij Jumbo vast niet bij twee geautomatiseerde DC’s zal blijven. Dat zullen we dan echt nog wel gaan merken in de distributiecentra en de winkels.’

De inrichting van het nationaal distributiecentrum van Jumbo in Nieuwegein.

Op het dak van het nationaal distributiecentrum van Jumbo liggen zo’n 13.500 zonnepanelen. Samen leveren ze 4,4 megawatt aan energie op, vergelijkbaar met energie voor ruim 1.200 huishoudens. De energie wordt terug geleverd aan het NDC.

‘ZEKER IS DAT AUTOMATISERING EN ONLINE BUSINESS STEEDS BELANGRIJKER WORDEN’

De familie Van Eerd en de Raad van Bestuur van Jumbo samen met Karel de Jong, directeur Supply Chain (links), in het nieuwe nationaal distributiecentrum in Nieuwegein.

Deel deze pagina